طراحی فراگیر، طراحی جامع و عدالت‌محور Inclusive Design

نمونه کارهای بسته بندی مشاهده نمونه کارها طراحی ساشه شکلات بار و انرژی بار آرسو طراحی بسته بندی ساشه مکمل اسب برند اسمارت نمونه کار طراحی بسته بندی قهوه انلی کینگ Only King نمونه کار طراحی بسته بندی نمک کیمیا خدمات تخصصی استـــودیو فهـــار • طراحی پوستر تبلیغاتی • طراحی بسته بندی محصول • ساخت ویدیوی تبلیغاتی • طراحی لوگو • طراحی کاتالوگ • طراحی لیبل حرفه ای تماس بگیرید اگر جامعه هدف هر محصولی را بررسی کنیم، متوجه خواهیم شد که این جامعه پر است از آدم‌هایی با سلایق، باورها و حتی شرایط جسمی گوناگون! از این رو اگر مدیری حرفه‌ای برای کسب و کار خود باشید بهتر است در همان ابتدای امر، به هویت تمام مخاطبان خود اعتبار بخشیده و نیازهای آن‌ها را به رسمیت بشمارید. اما آیا امکان دارد محصولی تولید کنیم که مناسب تمام افراد جامعه باشد؟ بله، این دقیقا همان موقعیتی است که مفهومی به نام طراحی فراگیر وارد عمل شده و محصول شما را بهینه و کاربردی می‌نماید. در ادامه همراه ما باشید تا به طور مفصل به این موضوع پرداخته و ضمن بیان اهمیت عدالت در طراحی، اصول، مزایا و حتی کاربردهای آن را نیز ارزیابی نماییم. طراحی فراگیر چیست؟ طراحی فراگیر یا جهان شمول نوعی رویکرد خاص است که در آن سعی می‌شود محصولات فیزیکی، خدمات، محیط‌‌های مختلف یا حتی سایت‌ها و اپ‌های اینترنتی برای یک جامعه هدف متنوع با تمام اختلاف‌هایشان بهینه سازی شود. در واقع طبق اصول طراحی فراگیر، هرآنچه که به صورت عمومی تولید می‌شود (چه در دنیای مجازی و چه در دنیای واقعی!) باید متناسب با نیاز افراد مختلف به خصوص سالمندان، معلولان، کودکان، اقوام مختلف با فرهنگ و زبان متفاوت و… بهینه سازی شده و عملا هیچ گروهی از دسترسی به محصول محروم نشوند. برای درک بهتر این مفهوم پیشنهاد می‌کنیم به مثال‌های ساده‌ای که در اطرافتان وجود دارد چون قوطی‌هایی با درب آسان بازشو، گذاشتن رمپ یا پله برقی در مکان‌های مختلف، تهیه زیر نویس برای فیلم‌ها، دستگیره درب‌ها، نحوه باز شدن شیرآلات و… توجه کرده و سیر تحولی آن‌ها را از گذشته تا کنون بررسی نمایید. اینچنین متوجه خواهید که چگونه ابداع و توجه به این طراحی توانسته جهان اطراف شما را تغییر دهد. تفاوت طراحی فراگیر و طراحی دسترس‌پذیر بسیاری از افراد از دو مفهوم طراحی فراگیر و طراحی دسترسی‌‌پذیر به جای یکدیگر استفاده کرده و آن‌ها را مشابه هم می‌دانند. با این حال باید بگوییم که این دو مفهوم کامل ایده و جهت گیری متفاوتی دارند، چراکه در رویکرد فراگیر هدف نهایی تولید محصول یا خدماتی است که برای تمام افراد مناسب باشد اما در مقابل در طراحی دسترس‌پذیر صرفا افرادی که دارای محدودیت خاصی هستند، مورد توجه قرار می‌گیرند. در بیانی دیگر در طراحی بسته بندی به شکل دسترس‌پذیر، افراد به دنبال راه حلی برای رفع مشکل موجود هستند اما در طراحی فراگیر قبل از وقوع مشکل به نیاز مختلف کاربران توجه شده و به طیف متنوعی از آن‌ها پاسخی مناسب داده می‌شود. مقاله پیشنهادی 7 اصل مهم در طراحی لوگو استارت آپ + نمونه کار به غیر از این تفاوت که بیشتر از لحاظ رویکردی است، طراحی دسترس‌پذیر و فراگیر از لحاظ دامنه و گستردگی نیز متفاوت هستند، چراکه در طراحی دسترس‌پذیر هدف نهایی، گروه محدود و خاصی از افراد با ویژگی‌های خاص هستند، این درحالیست که دسترسی در طراحی جهان شمول به صورت عمومی در نظر گرفته می‌شود و عملا اکثر افراد جامعه جزو گروه هدف آن محسوب می‌شوند. اهمیت طراحی فراگیر در دنیای مدرن در دنیای امروز که جامعه هدف هر محصولی به شدت گسترده شده و اختلاف سلیقه، سلامت جسمانی، قومیت و… به صورت پررنگ‌تری دیده می‌شود، بحث طراحی جهان شمول یا همان طراحی برای همه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود. چراکه در این نوع طراحی عملا به نیاز و خواسته اکثر مخاطبان احترام گذاشته شده و برای آن چاره‌اندیشی می‌شود، اینچنین افراد در حین استفاده از این محصول یا خدمات، کمتر احساس تبعیض یا ناعدالتی کرده و تجربه کاربری بهتری خواهند داشت. خارج از تقویت حس رضایت و عدالت، ایجاد فرصت برابر برای تمام افراد جامعه، سبب می‌شود تا تعداد مشتریان بالقوه یک محصول نیز افزایش پیدا کند، اینچنین، محصول به تعداد بیشتری تولید شده و علاوه‌بر شکوفایی اقتصادی، امکان دسترسی به محصول نیز آسان‌تر می‌شود و تمام افراد خارج از محدودیت‌های خود می‌توانند به سادگی به محصول مدنظرشان دسترسی داشته باشند. تمام این موارد بیانگر این موضوع خواهد بود که طراحی فراگیر دیگر یک انتخاب لوکس و غیر ضروری نبوده و تبدیل به یک نیاز مهم شده است. اصول طراحی فراگیر برای اینکه یک بسته بندی تعاملی و فراگیر داشته باشید و بتوانید برند خود را از مزایای اقتصادی سرشار آن بهره‌مند سازید باید از چند اصل ساده اما موثر پیروی کرده و آن‌ها را در دستور کار خود قرار دهید. از این رو در ادامه به مهم‌ترین اصول طراحی فراگیر اشاره کرده و آن‌ها را با یکدیگر ارزیابی خواهیم کرد. این موارد عبارتند از: 1. انعطاف پذیری در طراحی مهم نیست! چه درحال طراحی یک محیط باشید و چه یک محصول یا سایت، در هرحال باید روش‌های مختلفی برای استفاده از آن ایجاد کنید، اینچنین شاهد ایجاد یک تجربه کاربری فراگیر خواهید بود و مطمئن می‌شوید که هر فرد باتوجه به ویژگی‌های خاصی که دارد می‌تواند به درستی از تمام مزایای محصول شما بهره‌مند شود. به طور مثال اگر قرار است یک اپلیکیشن یا سایت طراحی کنید بهتر است به مخاطب اجازه تغییر سایز فونت، رنگ و… را بدهید تا هر فردی بتواند باتوجه به نیاز خود آن را شخصی سازی نماید؛ یا به طور مثال در طراحی یک صندلی می‌توانید با ایجاد قابلیت‌هایی چون تنظیم ارتفاع، تنظیم زاویه پشتی و.. آن را برای طیف وسیعی از افراد با شرایط بدنی مختلف آماده کنید. مقاله پیشنهادی اهمیت طراحی کاراکتر بسته بندی در توسعه برند 2. کاربری ساده و بی دردسر چه بخواهید یک نوآوری در طراحی فراگیر داشته باشید و چه از چهارچوب‌های قدیمی آن پیروی کنید، باید بدانید که داشتن یک کاربری ساده و بی دردسر مهم‌ترین اصل این نوع طراحی خواهد بود. در واقع هرچه خروجی طراحی شما رابط کاربری ساده‌تری داشته باشد و استفاده از آن بدون نیاز به آموزش‌های خاص امکانپذیر باشد، طراحی شما فراگیرتر بوده و می‌تواند طیف وسیع‌تری از افراد را به سمت خود جلب نماید. به طور مثال اگر قرار است یک محیط عمومی طراحی کنید، بهتر است در جای جای آن از تابلوهای راهنما با ابعاد بزرگ و نوشتاری خوانا استفاده نمایید و حتما از علائم موجود نیز کمک بگیرید تا دسترسی به محیط حتی برای افراد کم سواد نیز فراهم شود. 3. احترام به تنوع کاربران هنگامی که بتوانید از بروز حس ناعدالتی و تبعیض در مخاطب خود جلوگیری کنید، می‌توانید ادعای ایجاد یک طراحی فراگیر را داشته باشید. در حقیقت یکی دیگر از اصول اساسی و مهم این نوع طراحی احترام به تنوع مخاطبان است، برای رعایت این اصل باید گروه‌های مختلف جامعه هدف خود را بررسی کرده و باتوجه به ویژگی‌های آن‌ها محصول خود را توسعه دهید. به طور مثال اگر یک شرکت دارویی دارید سعی کنید که حتما برروی جعبه قرص یا شربت از خط بریل نیز کمک بگیرید یا در هنگام تولید محتوای بصری با ایجاد یک زیر نویس، به مخاطبان ناشنوای خود نیز احترام گذاشته و از ایجاد حس ناعدالتی در آن‌ها جلوگیری نمایید. کاربرد طراحی فراگیر در صنایع مختلف همانطور که گفتیم چه محصول فیزیکی باشد و شما به دنبال طراحی کارتن بسته بندی یا خود محصول باشید و چه دیجیتال باشد و در بستر اینترنت، نیاز به طراحی فراگیر به طور محسوسی درون آن حس می‌شود؛ از این رو می‌توان گفت که این نوع طراحی در اکثر زمینه‌ها کاربردی است و می‌تواند راهگشای مشکلات برند شما باشد. اما برای اینکه بیش از پیش با زمینه‌های کاربردی طراحی جهان شمول آشنا شوید، در ادامه همراه ما باشید تا به تفکیک آن‌ها را بررسی و ارزیابی کنیم، این موارد عبارتند از: • نرم‌افزارها و وب‌سایت‌ها طراحی فراگیر با دادن راهکارهای مختلفی چون ایجاد کنتراست رنگی مناسب، امکان تغییر رنگ و سایز فونت، پشتیبانی از صفحه خوان‌ها، ریسپانسیو بودن و…. کمک می‌کند تا وب سایت‌ها و اپلیکیشن‌های مختلف جامعه هدف گسترده‌تری را پوشش دهد، اینچنین افرادی با ناتوانی‌های جسمی چون افراد نابینا، کم توان ذهنی و… نیز می‌توانند از این محصولات استفاده نمایند. از این رو می‌توان گفت که در بسیاری از موقعیت‌ها کاربرد طراحی فراگیر در محصولات دیجیتال بیش از دنیای فیزیکی بوده و می‌تواند تعداد کاربران یک وب سایت یا اپ را تا حد زیادی گسترش دهد. • محصولات فیزیکی و معماری از آنجایی که بسیاری از محصولات فیزیکی از کاربردی عمومی برخوردار بوده و جامعه هدف آن‌ها محدود به افرادی خاص نیست، می‌توان گفت که طراحی جهان شمول در این حوزه نه تنها یک انتخاب، بلکه یک الزام است؛ چراکه کمک می‌کند تا وسایل تولید شده برای تمام افراد مناسب باشد. به طور مثال تولید وسایل آشپزخانه، لوازم تحریر و.. هم برای افراد چپ دست و هم راست دست، طراحی مبلمان با امکان شخصی سازی ابعاد و… از مهم‌ترین مثال‌های این حوزه محسوب می‌شوند. خارج از این مورد اما، این نوع طراحی در بحث معماری و طراحی داخلی نیز کاربردی است و می‌تواند محیط‌های مختلف مخصوصا محیط‌های عمومی را کاربردی‌تر از قبل نماید. به طور مثال ایجاد رمپ در ورودی‌های مختلف، استفاده از درب‌های خودکار، گذاشتن تابلوهای راهنما در مکان‌های مختلف و… از جمله ایده‌هایی هستند که در زیر مجموعه طراحی فراگیر قرار گرفته و می‌تواند دیزاین داخلی محیط را ارتقا ببخشد. • آموزش و محیط‌های کاری جالب است بدانید یکی از علل وجود فرمت‌های مختلف برای آموزش مانند کلاس‌های حضوری، کلاس‌های آنلاین، کتاب‌های آموزشی، پادکست‌های صوتی و… پیروی از طراحی فراگیر است، چراکه هر فردی خارج از محدودیت‌ها و ساختار ذهنی منحصر به فردی که دارد باید از آموزش بهره‌مند باشد. از این رو این نوع دیدگاه یا رویکرد کمک کرده تا آموزش کاملا انعطاف پذیر بوده و در دسترس همگان قرار گیرد. علاوه‌بر این رویکرد فراگیر در بحث ایجاد یک محیط کاری بهره‌ور و مناسب نیز کاربردی است و می‌تواند با ایجاد امکان شخصی سازی ابزارها و نرم افزارهای کاری، ارتقای دکوراسیون داخلی، حذف موانع موجود برای افراد معلول و….. دسترسی به محیط کار را برای تمام افراد فراهم و تجربه کاری بهتری برای کارمندان بسازد. مقاله پیشنهادی نقش تایپوگرافی در بسته بندی مزایای طراحی فراگیر برای کسب‌وکارها تا اینجای مطالب بیش از اینکه به مزایای طراحی فراگیر برای کسب و کارها بپردازیم از مزایای آن برای مخاطبان گفتیم، اما در این قسمت می‌خواهیم این نوع طراحی را از دیدگاه صاحبان کسب و کار بررسی کنیم و مزایای آن را شرح دهیم. این موارد عبارتند از: • افزایش مشتریان: با کمک این نوع طراحی و با حذف محدودیت‌ها و موانع، کاربران محصولات شما تا حد زیادی افزایش پیدا کرده و عملا مشتریان بالقوه‌تان چندین برابر حالت عادی خواهد شد. • افزایش اعتبار برند: با القای حس عدالت و توجه به تمام مخاطبان، اعتبار برند شما تا حد زیادی افزایش پیدا کرده و مشتریان شما تبدیل به مشتریانی وفادار و ثابت می‌شوند. • کاهش هزینه‌ها: طراحی جهان شمول کمک می‌کند تا محصولات شما نیاز به باز طراحی نداشته باشند و بتوانید در همان ابتدا به نیاز تمام مخاطبان را پاسخ بدهید، به همین دلیل استفاده از این نوع طراحی تا حد زیادی هزینه‌های شما را کاهش خواهد داد. جمع بندی توجه به تمام مخاطبان، القای حس عدالت، افزایش میزان دسترسی‌پذیری محصول و… از جمله مزایایی هستند که صرفا به پیروی از طراحی جهان شمول در اختیار شما قرار می‌گیرند. به همین دلیل در این مقاله سعی کردیم به طور کامل به این رویکرد یا طراحی خاص پرداخته و از اصول تا مزایا و حتی کاربردهای آن را ارزیابی کنیم. در آخر نیز توصیه می‌کنیم که حتما در تولید هر محصولی چه فیزیکی و چه دیجیتال و چه حتی در طراحی محیط‌های داخلی از قوانین طراحی فراگیر پیروی کرده و آن را در راستای کار خود قرار دهید. جهت مشاوره تخصصی تماس بگیرید – 09123128430